داشته باشد ؛ اما بايد كاملا احتياط كنى كه نكند رگ‌پى بريده شود . شق كاملا گردن مثانه را شامل شود امّا نبايد به جرم مثانه اصابت كند . اگر نيشتر به جرم مثانهء برسد ، ديگر اميدى در خوب شدن و شفاى بيمار نيست و زخم به هم نمىآيد . به‌هرحال تا سرحد امكان شق را تنگ بزن ! اگر سنگ مثانه كوچك باشد شايد از اثر فشار دست بيرون آيد . اگر سنگ مثانه بزرگ باشد بايد شق شده گشاد باشد و ممكن است نياز به ابزار گيرنده گازانبر مانندى باشد كه سنگ را بدان بيرون كشيد . - ممكن است سنگ بسيار بزرگ باشد و امكان نداشته باشد كه درزى را به وسعت حجم سنگ پديد آورد ؛ پس چه بايد كرد ؟ - با گازانبر سنگ بزرگ را بگير و كم‌كم از آن بشكن و هرچه را كه شكست بيرون آور و ابدا هيچ قطعه‌اى را - هرچند بسيار ريز هم باشد - در مثانه باقى مگذار ؛ زيرا اگر قطعه‌اى هرچند كوچك بيرون نيايد و در مثانه بماند ، نمو مىكند و بزرگ مىشود . بارها رخ داده است كه سنگ در گلولگاه مثانه و از مثانه پايين‌تر ( به سوى آلت تناسلى ) پيدا مىشود . در اين حالت بايد با دست زهار بيمار را مسح كنى و بفشرى و دستيارى براى همكارى با تو باشد ، كه هرگاه سنگ در جايى گير كرد ، زير آن را شق كند و سنگ را بيرون بياورد . در اين حالت چنين مصلحت است كه وسيلهء نخ قسمت عقبى سنگ محصور شده را تا جلو بست و ديگر برنگردد . اگر سنگ از مثانه پايين آمد و به انتهاى مجراى ادرار رسيد ، نبايد آن را با فشار به خارج هول داد ؛ كه ممكن است زخمى را به بار آورد كه به هم نمىآيد و خوب نمىشود . بايد آن را راست كرد تا در جاى هموار قرار گيرد ، عقب سنگ را با نخ ببند و با نيشتر قسمت پايين آلت تناسلى را شق كن و سنگ را بيرون آور ! اگر همهء اين اعمال را در علاج سنگ مثانه به كار بردى و سنگ را بيرون آوردى ، بايد پيامدهاى آن را در نظر داشته باشى ! ممكن است از فشارى كه بر شكم وارد آمده و نيز از اثر شق كردن ، ورم رخ دهد و چنان دردى احساس شود كه جاى بيم باشد . براى جلوگيرى از اين درد سهمناك و از پيدايش ورم دستورهايى هست كه بايد انجام شوند . بيمار را حقنه كن كه از مدفوع پاكسازى شود ، بعد از آن چيزى بخورد كه شكمش را نرم نگهدارد . بايد كم بخورد و آن كم بايد نرم كنندهء شكم باشد . اگر نياز به تقويت علاج داشتى و ديدى كه رگ زدن لازم است رگ بزن ! و اگر باز نياز به تقويت بيشتر در علاج بود يا نشانى ورم خودنمائى كرد و درد بسيار شديد شد ، بايد بيمار را در آبزن بنشانى . آبزن حوضچهء حمام باشد يا تشت پر از آب باشد . آب آبزن بايد با داروهاى نرم‌كننده از قبيل : پنيرك كاشتنى ( ملوكيه ) ، بزر كتان ، خطمى و سپوس آرد پخته باشد . بايد در آن آب دارويى ، روغن زياد بريزى و آب و روغن را خوب به هم بزنى . آب آبزن نيمه گرم ( ولرم ) باشد . هرگاه بيمار را از آبزن بيرون آوردى اطراف اندام سنگ زده و شق شده را با روغنهاى نرمى بخش مانند : روغن بابونه و روغن شبت بينداى . روغن حيوانى را به حالت ولرم بر جاى شق‌شده بريز و مقدارى پنبه